Lễ hội Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân xuấn du là một trong những sự kiện văn hóa, thể thao và du lịch tiêu biểu của tỉnh Lâm Đồng năm 2026. Lễ hội thể hiện đức tin của cộng đồng người người Hoa ở Phan Thiết, với mong cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, cuộc sống thanh bình, ấm no, hạnh phúc. Theo thông lệ, cứ hai năm một lần, Phan Thiết sẽ tổ chức lễ hội này vào hạ tuần tháng 7 âm lịch và vào năm chẵn. Năm nay, phường Phan Thiết sẽ tổ chức Lễ hội Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân xuấn du lần thứ XV trong 3 ngày, từ ngày 04 - 06/9/2026 (nhằm ngày 23, 24, 25/7 âm lịch năm Bính Ngọ).

Lễ hội sẽ diễn ra tại các không gian chính, như Quan Đế miếu, Hoa viên Trưng Trắc, các hội quán Phúc Kiến, Quảng Đông, Triều Châu, Hải Nam và trên các tuyến đường đoàn Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân đi qua tại phường Phan Thiết. Các không gian phối hợp thực hiện nghi lễ theo truyền thống, gồm Thiên Hậu Cung, chùa Bửu Quang, chùa Thiền Lâm, nghĩa trang Triều Châu, cảng cá Phan Thiết, cửa biển Phan Thiết và một số địa điểm liên quan.
Lịch sử Lễ hội Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân xuất du đã hình thành từ khá lâu tại Phan Thiết, gắn liền với một bộ phận người Hoa đến tạo lập cuộc sống mới trên vùng đất Phan Thiết và xây dựng miếu thờ Quan Công vào năm 1778. Theo một số tài liệu ở các hội quán của các bang Quảng Đông, Hải Nam, Phúc Kiến, Triều Châu và ở Quan Đế miếu, thì Lễ hội Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân xuất du có hơn 175 năm trở về trước, tức vào giai đoạn đầu của các vua triều Nguyễn (đời vua Thiệu Trị - Tự Đức).
Lễ hội Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân xuất du diễn ra trong tháng 7 âm lịch, vì theo quan niệm của người Hoa, tháng 7 âm lịch là tiết Trung Nguyên, là tháng Vu Lan báo hiếu, tức là mùa báo hiếu tổ tiên và thánh thần. Theo phong tục truyền thống, con cháu đón ông bà về nhà chung vui. Dân gian xem đây là thời điểm đại xá cô hồn, là khoảng thời gian mà linh hồn được quay lại nhân gian để thọ hưởng lễ vật từ dương thế.
Theo sử liệu, Quan Thánh Đế, tức Quan Vũ, sinh năm 162, quê ở Giải Lương, quận Bồ Châu, tỉnh Hà Đông (Trung Hoa). Ông có nhiều tên gọi khác nhau, như Quan Công, Quan Thánh, Quan Vũ, Quan Đế, Quan Vân Trường. Ông được phong thần ngay sau khi tử trận (dân gian thường dùng từ “hiển thánh”), nên còn gọi là Quan Thánh Đế. Trong lịch sử Trung Hoa, có rất nhiều vị anh hùng được tôn thờ, nhưng Quan Vũ là phổ biến hơn cả và tín ngưỡng thờ phụng Quan Thánh Đế Quân luôn được người dân mang theo trên mỗi hành trình di cư của mình, cũng bởi lẽ ở ông hội tụ đủ mọi yếu tố theo quan niệm Nho giáo: “Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín”. Người Hoa không chỉ ghi nhớ công lao của Quan Công mà còn xem ông là vị thần bảo hộ trong kinh doanh, bởi “tín nghĩa” trong tính cách của ông. Do vậy khi sang Việt Nam, đến Phan Thiết nói riêng và vùng đất Nam Bộ nói chung, người Hoa đã mang theo vị thần của mình như hành trang tâm linh và xây dựng rất nhiều miếu thờ Quan Thánh Đế Quân.
Đầu thế kỷ thứ XVIII, làn sóng di dân của cộng đồng người Hoa đã chuyển dịch đến dọc vùng biển Phan Thiết (ven biển và ven sông từ Phú Hài đến cảng cá Cồn Chà, nay thuộc phường Phú Thủy và phường Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng), cũng như vùng đất Phan Rí Thành, huyện Bắc Bình (nay là xã Bắc Bình, tỉnh Lâm Đồng) và những khu vực khác dễ sinh sống. Họ chuyển sang sinh sống chủ yếu bằng nghề buôn bán và nghề tiểu thủ công.
Nguồn tư liệu tại các di tích của người Hoa ở đây cho thấy, khi đến dừng chân lập nghiệp, họ đã xây dựng đền thờ Thiên Hậu vào năm 1725 tại cửa biển Phú Hài, phường Phú Thủy. Đến năm 1778, xây dựng Quan Đế miếu tại phường Phan Thiết và tiếp tục xây dựng các hội quán vào những năm sau đó, gồm Hội quán Hải Nam (năm 1839), Hội quán Quảng Đông (năm 1889), Hội quán Triều Châu (năm 1909), Hội quán Phúc Kiến (năm 1944). Hội quán là nơi để sinh hoạt, hội họp cùng hỗ trợ nhau làm ăn, cũng như gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, tín ngưỡng cộng đồng. Theo thống kê, cộng đồng người Hoa ở phường Phan Thiết hiện nay có khoảng gần 1.500 người, chủ yếu làm nghề buôn bán và tiểu thủ công, kinh doanh thuốc Bắc…
Do hoàn cảnh lịch sử, nên Lễ hội Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân xuất du có một thời gian dài tạm ngưng. Đến năm 1996, Lễ hội được tỉnh Bình Thuận giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phục dựng, với đầy đủ các nghi thức lễ vốn có, dưới sự đồng thuận và ủng hộ của chính quyền địa phương và Nhân dân. Từ năm 1998 trở về sau, Lễ hội ngày càng được tổ chức với quy mô lớn và bài bản, nội dung phong phú, số lượng người tham gia lễ hội ngày một gia tăng, đặc biệt là sự tham gia của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai và các cộng đồng dân tộc khác ở khắp Nam Bộ. Năm nay, ước tính số người tham gia các đoàn rước trong Lễ hội Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân xuất du sẽ có gần 2.000 người.
Lễ hội hội Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân xuất du được chia thành phần lễ và phần hội. Mỗi phần có nhiều giai đoạn, diễn ra theo thứ tự thời gian đã được sắp xếp, nhưng có khi trong những không gian khác nhau. Tất cả các nghi thức, nghi lễ gắn kết với nhau tuần tự, có sự phối hợp, đan xen (trong lễ có hội và ngược lại trong hội cũng có lễ). Điều này làm cho Lễ hội thêm phong phú, tăng tính hấp dẫn, gắn bó giữa cái hiện đại và cái hư vô của cuộc sống, giữa đời thực với thế giới tâm linh.
Với hệ thống nghi lễ dày đặc trong 3 ngày, nhưng linh hồn của Lễ hội là phần Lễ Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân xuất du trên đường phố. Trên một số tuyến đường trung tâm Phan Thiết sẽ kết hợp rước lễ với những màn trình diễn các nhân vật trong lịch sử, văn hóa Trung Hoa (như Quan Âm, Bát Tiên, các nhân vật trong Tây du ký, Bao Công xử án…), cùng nghệ thuật múa lân sư rồng, múa võ... đã và đang thu hút sự quan tâm tham dự của hàng chục ngàn người dân và du khách thập phương.

Đặc điểm và giá trị của Lễ hội Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân xuất du là lưu giữ và tái hiện ký ức lịch sử - văn hóa tộc người Hoa và giao lưu văn hóa Kinh - Hoa trên vùng đất Phan Thiết, với đầy đủ bề dày trầm tích kiến tạo văn hóa. Đây còn là môi trường thể hiện sinh động cơ chế nghi lễ hóa kinh nghiệm sống, lao động, sản xuất… để truyền dạy cho con cháu, giáo dục đạo đức cá nhân và xã hội, tinh thần vươn lên, gửi gắm niềm mong ước về một cuộc sống thịnh đạt.
Các đặc điểm nói trên đã góp phần thúc đẩy các giá trị, ý nghĩa quan trọng cho văn hóa dân gian của địa phương. Lễ hội là sự thể hiện bản sắc văn hóa tộc người Hoa, góp phần thể hiện tính đa dạng văn hóa địa phương trong bức tranh văn hóa tỉnh Lâm Đồng. Đây còn là dịp tăng cường đoàn kết cộng đồng, giao lưu tình cảm và giao lưu văn hóa giữa các cá nhân, hội đoàn và giữa hai cộng đồng Kinh - Hoa ở địa phương.
Năm 2005, Lễ hội Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân xuất du tại Quan Đế miếu đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận (nay thuộc tỉnh Lâm Đồng), lựa chọn là một trong sáu lễ hội tiêu biểu và giao các địa phương tổ chức để phục vụ phát triển du lịch. Với sự hỗ trợ của Ủy ban nhân dân tỉnh và các cơ quan chuyên môn, từ khi phục dựng (năm 1996) đến nay, Lễ hội Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân xuất du đã trở thành một sự kiện có giá trị cho thương hiệu văn hóa - du lịch địa phương, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nhất là phát triển du lịch tỉnh Lâm Đồng.







































































































































































