Sinh thời, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong hơn 80 năm hoạt động cách mạng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã có những công lao và cống hiến vô cùng to lớn. Trong đó, không thể không kể đến những cống hiến của Đại tướng đối với Cách mạng tháng Tám năm 1945, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà - Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á.
Đồng chí Võ Nguyên Giáp và việc thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân
Giữa năm 1944, tình hình thế giới có nhiều chuyển biến nhanh chóng, phong trào cách mạng ngày càng lan rộng, các tổ chức Việt Minh phát triển mạnh mẽ. Tháng 10/1944, sau khi nghe báo cáo tình hình cách mạng trong nước, đặc biệt về quyết định khởi nghĩa vũ trang của Liên Tỉnh ủy Cao - Bắc - Lạng, Bác Hồ nhận định: “Bây giờ thời kỳ cách mạng hòa bình phát triển đã qua, nhưng thời kỳ toàn dân khởi nghĩa chưa tới… Cuộc đấu tranh bây giờ phải từ hình thức chính trị tiến lên hình thức quân sự. Song hiện nay chính trị còn trọng hơn quân sự. Phải tìm ra một hình thức đấu tranh thích hợp thì mới có thể đẩy phong trào tiến lên”...
Để thực hiện phương châm hoạt động mới, Bác Hồ đã giao đồng chí Võ Nguyên Giáp trực tiếp lo việc tổ chức ra “Đội quân giải phóng” - đội quân chủ lực đầu tiên của cách mạng Việt Nam. Thực hiện Chỉ thị của Bác, với sự chuẩn bị khẩn trương, chặt chẽ, chu đáo về mọi mặt của đồng chí Võ Nguyên Giáp và Đảng bộ cùng nhân dân các dân tộc Cao Bằng, vào 5 giờ chiều ngày 22/12/1944, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập tại khu rừng Trần Hưng Đạo (Nguyên Bình). Đội gồm 34 cán bộ, chiến sĩ, do đồng chí Võ Nguyên Giáp chỉ huy.
Chỉ hai ngày sau khi thành lập, dưới sự chỉ huy của đồng chí Võ Nguyên Giáp, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân (tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam) đã lập liên tiếp hai chiến công oanh liệt: Hạ đồn Phai Khắt (ngày 25/12) và đồn Nà Ngần (ngày 26/12), mở đầu truyền thống “đánh thắng trận đầu” của Quân đội ta.
Đồng chí Võ Nguyên Giáp và việc thành lập Khu giải phóng
Trong quá trình chuẩn bị để tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền, đồng chí Võ Nguyên Giáp đã dự thảo Nghị quyết “Về việc thành lập Khu giải phóng”. Để hoàn thành dự thảo, đồng chí Võ Nguyên Giáp thường xuyên xin ý kiến chỉ đạo của Bác Hồ và các đồng chí trong phân khu ủy Nguyễn Huệ, cũng như các đồng chí hoạt động cách mạng tại Tân Trào. Nhờ đó, bản dự thảo Nghị quyết sớm hoàn thành, là cơ sở quan trọng cho việc thành lập Khu giải phóng.
Ngày 04/6/1945, Tổng bộ Việt Minh triệu tập hội nghị, tuyên bố thành lập Khu giải phóng. Tân Trào được chọn làm “Thủ đô Khu giải phóng”. Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Võ Nguyên Giáp, “Khu giải phóng ngày càng củng cố và phát triển. Giải phóng quân không ngừng chiến thắng, làm cho bọn Nhật bắt đầu e sợ. Thanh thế Việt Minh và Giải phóng quân ngày càng to”.
Sự phát triển về mọi mặt của Khu giải phóng mang dấu ấn đậm nét của đồng chí Võ Nguyên Giáp, là cống hiến nổi bật của đồng chí Võ Nguyên Giáp đối với quá trình chuẩn bị khởi nghĩa giành chính quyền.
Đồng chí Võ Nguyên Giáp và Quân lệnh số 1
Tối ngày 12/8/1945, sau khi nghe tin Nhật đã gửi công hàm cho đồng minh chấp nhận tuyên bố của Hội nghị Potsdam, Thường vụ Trung ương Đảng họp, quyết định phải mở ngay hội nghị toàn quốc của Đảng để bàn kế hoạch cụ thể lãnh đạo tổng khởi nghĩa. Cũng trong đêm 12/8/1945, Ủy ban chỉ huy lâm thời Khu giải phóng hạ lệnh cho toàn thể các lực lượng vũ trang và nhân dân trong vùng đứng lên khởi nghĩa.
Trong không khí gấp rút ấy, đêm ngày 13/8/1945, đồng chí Võ Nguyên Giáp đã ủy quyền cho đồng chí Trần Huy Liệu thảo bản Quân lệnh số 1. Tới 23 giờ cùng ngày, đồng chí Võ Nguyên Giáp thay mặt Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc, ký vào bản Quân lệnh số 1, hạ lệnh tổng khởi nghĩa.
Trong bối cảnh lúc bấy giờ, Tổng bộ Việt Minh đưa ra Quân lệnh số 1 không chỉ là một quyết định sáng suốt, mà còn là biểu tượng của sự chớp thời cơ một cách nhanh chóng và đúng lúc.
Đồng chí Võ Nguyên Giáp và Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945
Ngày 16/8/1945, Đại hội Quốc dân tổ chức tại Tân Trào. Đại hội chủ trương lãnh đạo quần chúng nổi dậy giành chính quyền từ tay phát xít Nhật và tay sai, trước khi quân Đồng minh vào Đông Dương. Đồng thời, quyết định thành lập “Ủy ban giải phóng dân tộc Việt Nam” gồm 15 người, do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch, đồng chí Võ Nguyên Giáp là thành viên.
Chiều ngày 16/8/1945, tại cây đa Tân Trào, một đơn vị Giải phóng quân dưới sự chỉ huy của đồng chí Võ Nguyên Giáp tiến về giải phóng tỉnh lỵ Thái Nguyên, mở đầu cho cuộc tổng khởi nghĩa trong cả nước. Ngày 22/8/1945, đồng chí Võ Nguyên Giáp về đến Hà Nội, cùng Trung ương Đảng và Chính phủ chuẩn bị để tổ chức Lễ Tuyên bố độc lập.
Như vậy, một trong những mảnh ghép quan trọng góp phần vào thành công chung của Cách mạng tháng Tám năm 1945 chính là những cống hiến to lớn của đồng chí Võ Nguyên Giáp. Những cống hiến của đồng chí mãi mãi ghi dấu ấn đậm nét trong trang lịch sử vàng của dân tộc và trong lòng mỗi người dân Việt Nam.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam (2019), Tầm vóc thời đại của Cách mạng Tháng Tám 1945.
2. Báo Lao động điện tử (2021), Dấu ấn đại tướng Võ Nguyên Giáp trong những ngày mùa thu tháng 8.
3. Báo Thanh niên điện tử (2021), Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong Tổng khởi nghĩa giành chính quyền tháng Tám năm 1945.
4. Báo điện tử VOV (2024), “Quân lệnh số 1” chớp thời cơ ngàn năm có một.
5. Bảo tàng Lịch sử quốc gia (2021), Đại tướng Võ Nguyên Giáp và cuộc vận động tiến tới thắng lợi của Tổng khởi nghĩa tháng 8-1945 qua các nguồn tài liệu lưu trữ.
6. Trang thông tin điện tử Tuyên giáo Cao Bằng (2022), Đại tướng Võ Nguyên Giáp với việc thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân.
