Chuyển đổi số (CĐS) là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của cải cách hành chính (CCHC) hiện nay. Thực hiện chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh về công tác CĐS, Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, gắn liền với công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa và CCHC. Trong năm 2026, công tác CĐS của cơ quan đã đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận.
Kết quả CĐS năm 2026
Trước hết, Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng luôn đề cao trách nhiệm của người đứng đầu, kịp thời quán triệt và triển khai các văn bản pháp lý quan trọng của tỉnh, như Kế hoạch số 6388/KH-UBND ngày 08/5/2026 của UBND tỉnh Lâm Đồng về CĐS giai đoạn 2026 - 2030; Kế hoạch số 98/KH-SVHTTDL ngày 14/5/2026 của Sở VHTTDL tỉnh Lâm Đồng về CĐS ngành VHTTDL giai đoạn 2026 - 2030; Quyết định số 650/QĐ-UBND ngày 12/02/2026 của UBND tỉnh về phê duyệt chủ trương Dự án “Số hóa tư liệu, hiện vật Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng”; Kế hoạch số 1410/KH-UBND ngày 08/8/2025 của UBND tỉnh Lâm Đồng về phong trào “Bình dân học vụ số”. Đồng thời, cơ quan đã ban hành các hướng dẫn, quy trình xử lý công việc trên môi trường điện tử, quy định phân quyền quản trị phần mềm nghiệp vụ, bảo đảm an toàn thông tin và bảo mật dữ liệu hiện vật. Việc triển khai CĐS từng bước gắn kết với cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo tàng và di sản văn hóa, tạo cơ sở cho việc thực hiện các nhiệm vụ CĐS trong giai đoạn tiếp theo.
Thứ hai, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành tạo chuyển biến tích cực. Cơ quan từng bước đầu tư hệ thống máy vi tính, thiết bị lưu trữ chuyên dụng và đường truyền Internet tốc độ cao phục vụ công tác kiểm kê, số hóa hiện vật và làm việc trực tuyến. Việc sử dụng hệ thống quản lý văn bản và điều hành VNPT-iOffice, chữ ký số, các phần mềm dùng chung góp phần nâng cao hiệu quả công tác, rút ngắn thời gian giải quyết công việc và từng bước giảm việc sử dụng văn bản giấy. Cập nhật, chuẩn hóa 100% thông tin viên chức, người lao động trên hệ thống quản lý của tỉnh, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và khai thác dữ liệu phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành. Phối hợp với Sở KH&CN và Công an tỉnh triển khai các giải pháp bảo đảm an toàn thông tin. Thực hiện quy trình sao lưu dữ liệu định kỳ (backup), phân quyền truy cập nghiêm ngặt vào cơ sở dữ liệu (CSDL) hiện vật, tuân thủ Luật An ninh mạng và các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Thứ ba, công tác số hóa tư liệu, hiện vật và xây dựng CSDL di sản văn hóa được triển khai, tạo nền tảng cho quản lý di sản trên môi trường số. Cơ quan đã thực hiện rà soát, lập danh mục, chuẩn bị gần 12.000 thông tin hiện vật phục vụ triển khai dự án số hóa (đến nay, đã phối hợp cùng đối tác thực hiện số hóa gần 3.000 hiện vật); đồng thời tiếp tục cập nhật dữ liệu của gần 6.000 hiện vật vào phần mềm quản lý thông tin hiện vật của đơn vị. Đây là cơ sở quan trọng để từng bước chuẩn hóa thông tin, nâng cao khả năng tra cứu, quản lý, thống kê và khai thác tư liệu hiện vật, phục vụ công tác nghiên cứu khoa học, bảo quản, trưng bày và giáo dục truyền thống. Công tác chuẩn bị dữ liệu cũng góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các nhiệm vụ số hóa di sản văn hóa trong giai đoạn 2026 - 2028.
Thứ tư, việc ứng dụng công nghệ số trong trưng bày, giới thiệu và phát huy giá trị di sản văn hóa từng bước được mở rộng. Hệ thống Bảo tàng ảo 3D (tích hợp trên trang thông tin điện tử của Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng), mã QR và thuyết minh tự động (Audio Guide) đã góp phần đa dạng hóa hình thức tiếp cận thông tin, tạo điều kiện để khách tham quan chủ động tìm hiểu nội dung trưng bày, lịch sử và giá trị của các hiện vật, di tích. Việc ứng dụng các công nghệ này không chỉ hỗ trợ hoạt động thuyết minh trực tiếp, mà còn mở rộng khả năng tiếp cận di sản đối với công chúng thông qua môi trường mạng, góp phần đổi mới phương thức hoạt động và nâng cao chất lượng phục vụ khách tham quan.
Thứ năm, hoạt động truyền thông và quảng bá di sản trên môi trường số được duy trì, đổi mới về nội dung và hình thức. Trang thông tin điện tử và các nền tảng mạng xã hội của cơ quan tiếp tục được khai thác để giới thiệu hiện vật, bộ sưu tập, di tích lịch sử - văn hóa và các hoạt động chuyên môn. Trong năm 2026, đơn vị đã đăng tải hơn 150 bài viết chuyên sâu, tin tức sự kiện, hơn 400 nội dung, cùng hàng ngàn hình ảnh phục vụ quảng bá di sản. Việc xây dựng các sản phẩm truyền thông đa phương tiện như video clip, infographic và nội dung số góp phần cung cấp thông tin trực quan, tăng khả năng tiếp cận của công chúng, nhất là giới trẻ; đồng thời hỗ trợ quảng bá hình ảnh, giá trị di sản văn hóa của tỉnh đến người dân, du khách trong nước và quốc tế. Cơ quan còn tăng cường hợp tác trong hoạt động truyền thông và quảng bá du lịch, như ký kết chương trình liên kết hợp tác với Công ty TNHH Giác Quan Đà Lạt và phát động Cuộc thi “Ý tưởng sáng tạo trong công tác truyền thông thu hút khách du lịch đến Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng”; phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh tích hợp dữ liệu quảng bá di sản vào Cổng thông tin du lịch thông minh của tỉnh.
Thứ sáu, công tác phối hợp, nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ được chú trọng. Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan triển khai hoạt động nghiên cứu, ứng dụng công nghệ 3D trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa tại Di tích quốc gia đặc biệt Khảo cổ Cát Tiên; ứng dụng hơn 500 mã QR tại các không gian trưng bày và di tích do Bảo tàng quản lý, chủ động cung cấp thông tin, hình ảnh hiện vật chi tiết cho công chúng. Việc sử dụng 20 mã QR thuyết minh tự động (Audio Guide) song ngữ (tiếng Việt và tiếng Anh) tại Di tích quốc gia Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt góp phần nâng cao trải nghiệm tham quan cho du khách trong nước và quốc tế. Các hoạt động này từng bước ứng dụng khoa học, công nghệ vào thực tiễn công tác bảo tồn, giới thiệu di sản, tạo tiền đề nghiên cứu, tiếp cận và triển khai các giải pháp công nghệ tiên tiến, phù hợp với điều kiện của đơn vị.
Thứ bảy, năng lực ứng dụng công nghệ số của đội ngũ viên chức, người lao động từng bước được nâng cao. Thông qua các hoạt động bồi dưỡng, tập huấn và tự học, đội ngũ viên chức từng bước nâng cao kỹ năng sử dụng phần mềm chuyên ngành, khai thác công cụ số, ứng dụng trí tuệ nhân tại (AI) trong xây dựng nội dung truyền thông và thực hiện công việc trên môi trường điện tử. Đây là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, đáp ứng yêu cầu đổi mới phương thức làm việc và triển khai các nhiệm vụ CĐS trong thời gian tới.
Có thể nói, kết quả thực hiện công tác CĐS năm 2026 đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành; từng bước hình thành nền tảng dữ liệu số phục vụ công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa; đa dạng hóa phương thức trưng bày, giới thiệu di sản và cải thiện khả năng tiếp cận thông tin của công chúng. Đây là cơ sở để Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, chuẩn hóa dữ liệu, phát triển nguồn nhân lực và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số cho những năm tiếp theo.
Tuy nhiên, vẫn còn một số vấn đề cần tiếp tục quan tâm giải quyết. Khối lượng dữ liệu hiện vật sau sáp nhập lớn, nên việc rà soát, đối chiếu và chuẩn hóa dữ liệu từ các cơ sở cần nhiều thời gian và nhân lực chuyên môn. Hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ; một số máy tính, thiết bị được đầu tư từ nhiều năm trước có cấu hình hạn chế, chưa đáp ứng tốt yêu cầu xử lý đồ họa 3D, VR/AR và dữ liệu lớn. Cơ quan chưa có viên chức chuyên trách công nghệ thông tin trình độ cao để đáp ứng yêu cầu công tác quản trị mạng, bảo đảm an toàn thông tin và phát triển ứng dụng số. Nguồn kinh phí dành cho nâng cấp hạ tầng số và đào tạo chuyên sâu về AI, thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) cần được quan tâm đầu tư thỏa đáng.
Công tác CĐS thời gian tới
Trong thời gian tới, nhằm đẩy mạnh CĐS, Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng tập trung phối hợp triển khai Dự án “Phát triển dữ liệu số và số hóa tài nguyên di sản văn hóa tỉnh Lâm Đồng”, giai đoạn 2026 - 2028, với mục tiêu đạt 60% tổng khối lượng di sản/hiện vật toàn tỉnh theo kế hoạch; chuẩn hóa, nhập bổ sung từ 3.000 đến 4.000 hồ sơ lý lịch hiện vật vào phần mềm quản lý hiện vật chuyên ngành; phối hợp kết nối cơ sở dữ liệu hiện vật với nền tảng dữ liệu dùng chung ngành VHTTDL và Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh tỉnh.
Từng bước chuẩn hóa cơ sở dữ liệu hiện vật, nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành trên môi trường số, bảo đảm an toàn thông tin; đồng thời ứng dụng các công nghệ 3D, VR/AR và AI phù hợp, nhằm nâng cao hiệu quả bảo tồn, phát huy giá trị di sản và phục vụ phát triển du lịch bền vững. Phấn đấu 100% văn bản không thuộc phạm vi bí mật nhà nước được trao đổi, xử lý trên hệ thống VNPT-iOffice; 100% viên chức sử dụng chữ ký số cá nhân trong luân chuyển công việc; số hóa 100% hồ sơ công việc và kết quả thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền; tích hợp dữ liệu cán bộ, viên chức vào phần mềm quản lý chung của tỉnh.
Nâng cấp máy tính phục vụ chuyên môn theo yêu cầu xử lý CSDL và số hóa; phấn đấu 100% hệ thống thông tin, CSDL thuộc phạm vi quản lý được xác định, phê duyệt cấp độ an toàn thông tin và triển khai phương án bảo vệ theo mô hình 4 lớp theo quy định. Bổ sung từ 200 - 300 mã QR tại các không gian trưng bày chuyên đề mới; nghiên cứu nâng cấp Audio Guide đa ngôn ngữ tại các di tích trọng điểm; thử nghiệm công nghệ VR/AR tại không gian trưng bày di sản văn hóa các dân tộc Tây Nguyên.
Trong năm 2027, Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng tập trung kiện toàn tổ công tác CĐS của cơ quan; phân công rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân, gắn nhiệm vụ CĐS với công tác thi đua, đánh giá, xếp loại viên chức và trách nhiệm của người đứng đầu. Rà soát, cập nhật quy chế bảo đảm an toàn thông tin và quy trình quản lý CSDL hiện vật số, bảo đảm phù hợp với Khung kiến trúc chính quyền số tỉnh Lâm Đồng và hướng dẫn của Sở VHTTDL. Rà soát nhu cầu, đề xuất đầu tư bổ sung máy móc chuyên dụng, máy ảnh kỹ thuật số độ phân giải cao và máy tính cấu hình phù hợp phục vụ xử lý đồ họa, số hóa di sản; nâng cấp đường truyền Internet, mở rộng Wifi tại các khu vực phục vụ khách tham quan.
Phối hợp với cơ quan chuyên môn kiểm tra, đánh giá an toàn thông tin định kỳ; thực hiện sao lưu dự phòng CSDL hiện vật trên hạ tầng lưu trữ phù hợp, bảo đảm an toàn và khả năng khôi phục dữ liệu. Tổ chức thu thập, chuẩn hóa tư liệu, chụp ảnh và quét 3D các bộ sưu tập hiện vật quý hiếm, bảo vật quốc gia và di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu theo kế hoạch được phê duyệt. Tiếp tục cập nhật và hoàn thiện CSDL hiện vật sau quá trình sáp nhập; ưu tiên số hóa các bộ sưu tập chuyên đề về văn hóa các dân tộc trên địa bàn tỉnh, Di tích quốc gia đạc biệt Khảo cổ Cát Tiên. Tích hợp CSDL hiện vật vào nền tảng số dùng chung ngành VHTTDL và kết nối với CSDL quốc gia về di sản văn hóa của Bộ VHTTDL.
Nâng cấp trải nghiệm Bảo tàng ảo 3D, tích hợp các tour tham quan tương tác thông minh (Virtual Tour) trên Website Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng. Thử nghiệm ứng dụng công nghệ Trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc xây dựng trợ lý ảo thuyết minh di sản, hỗ trợ giải đáp tự động cho du khách. Biên tập, phát triển các nội dung số đa ngôn ngữ phục vụ công chúng quốc tế.
Đẩy mạnh sản xuất nội dung số có tính tương tác cao (video clip ngắn, infographic, podcast di sản), trên các nền tảng mạng xã hội (Facebook, YouTube, TikTok, Zalo OA). Xây dựng phương án đề xuất Sở VHTTDL và Sở Nội vụ xem xét bố trí, bổ sung chỉ tiêu viên chức chuyên trách công nghệ thông tin, CĐS để hỗ trợ quản trị hệ thống và vận hành cơ sở dữ liệu.
Có thể nói, CĐS tại Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là bước chuyển mình tất yếu, giúp hiện đại hóa phương thức quản trị, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động và chất lượng phục vụ công chúng. CĐS giúp tự động hóa và minh bạch hóa các thủ tục hành chính, quản lý hiện vật, tài liệu lưu trữ, giảm thiểu giấy tờ, rút ngắn thời gian xử lý công việc cho cán bộ, viên chức. Việc ứng dụng công nghệ số, dịch vụ công trực tuyến và số hóa dữ liệu di sản tạo điều kiện thuận lợi để người dân và du khách tiếp cận, tra cứu, trải nghiệm thông tin bảo tàng một cách nhanh chóng, công khai và hiện đại. Để phát huy hiệu quả bền vững, Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng sẽ tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số, nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ cho đội ngũ nhân lực, đồng thời gắn chặt CĐS với việc đổi mới tư duy quản trị và lấy mức độ hài lòng của công chúng làm thước đo hoạt động.
(tổng hợp)
