Có những câu chuyện về tình đồng đội một thời hoa lửa mà người lính mãi khắc ghi, không bao giờ nhạt phai trong ký ức. Trong quá trình xây dựng lý lịch di tích lịch sử, tôi đã có dịp gặp gỡ nhiều nhân chứng từng sống, chiến đấu, cống hiến cả tuổi thanh xuân của mình cho lý tưởng cách mạng. Nhiều chuyện kể về đời lính thật mộc mạc mà xúc động, làm dấy lên trong lòng bao cảm xúc thiêng liêng. Tiêu biểu như chuyện kể của bác Nguyễn Hữu Hiền - nguyên chiến sỹ Quân y Công an vũ trang Đắk Lắk, thuộc C3 - đoàn Thanh Xuyên, từng sống và làm nhiệm vụ tại Đồn Biên phòng Đắk Đam, trong những năm 1975 - 1989.
Bác Nguyễn Hữu Hiền (bên trái), cùng tác giả bài viết
Tôi hẹn gặp bác Hiền vào một ngày thời tiết mát mẻ tại Buôn Ma Thuột, với mong muốn được biết thêm những thông tin về quá trình bác sống và làm việc ở một vùng rừng núi heo hút, khắc nghiệt sau ngày đất nước giải phóng (1975).Bác đã kể rất nhiều những kỷ niệm, ký ức một thời về cuộc sống gian khổ của người lính, những chàng trai tuổi mười tám, đôi mươi mang theo bao hoài bão và ước mơ của tuổi trẻ. Họ rời quê hương, tạm biệt những người thân yêu, mang theo mình nhiệt huyết cống hiến không tiếc tuổi thanh xuân, sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ, vì lý tưởng cho đất nước.
Năm tháng qua đi, chiến tranh đã kết thúc lâu rồi, nhưng những ký ức về người đồng đội năm xưa, là bác Mẫn Đức Chính vẫn không thể phai nhòa. Cái ôm nghẹn ngào, lời dặn dò cuối cùng, những giọt nước mắt và dòng máu từ vết thương của người chiến sĩ trẻ năm ấy vẫn còn in đậm trong tâm trí người ở lại.
Bác Mẫn Đức Chính đã hy sinh vào ngày 17/11/1977, tại khu vực Đồn Biên phòng Đắk Đam. Trong khi chia sẻ, tâm sự, có những lúc cảm xúc của bác lại trào dâng nỗi nhớ thương đồng đội. Đó là “những khoảng lặng” làm tôi cũng khó kìm lòng, một cảm xúc rất thật, sâu tận đáy lòng của bác về tình thân với bác Mẫn Đức Chính. Bác Hiền kể về bác Chính với những lời trêu đùa mộc mạc, chân thành của người lính năm xưa, về lời hứa “đổi lương khô, lấy em gái” của bạn…
Hơn bốn mươi năm đã trôi qua kể từ sau ngày gặp gỡ cuối cùng với người đồng đội, đất nước được sống trong hòa bình, quê hương đã thay da đổi thịt, nhưng với người lính ấy, người đồng đội vẫn luôn hiện diện trong ký ức, luôn đau đáu sẽ có một ngày tìm gặp lại để thắp cho bạn nén hương.
Bác Nguyễn Hữu Hiền đã tìm về Bắc Ninh thăm gia đình người đồng đội năm xưa đúng vào ngày giỗ của bác Mẫn Đức Chính. Một cảm xúc trào dâng đến nghẹn ngào khi bác làm bài thơ tặng người đồng chí của mình đã nằm xuống.
Bài thơ ấy mộc mạc nhưng chan chứa nghĩa tình:
Viếng thăm đồng đội
(Mẫn Đức Chính - C3 D12 Đoàn Thanh Xuyên CANDVT Anh hùng)
Chương Mỹ đất đá ong
Ngày nắng thiêu da thịt
Sương đêm giăng lạnh buốt
Chăn mỏng ngủ chẳng yên
Cô gái Mường Lương Sơn
Ngân giọng hò đêm vắng
Rạo rực bước quân hành
Trời Hà Nội mưa ngâu
Mưa ngập tràn con phố
Ba Đình ngày độc lập
Khẩu súng dài đứng gác
Cho Bác ngủ bình yên
Em gái bạn lên thăm
E thẹn cười duyên dáng
Lúm đồng tiền má đỏ
Xao xuyến người lính trẻ
Tiền bạc mình đâu có
Cho đổi gói lương khô
Lấy cô em bạn nhé!
Chiến tranh lại bùng lên
Trời phương Nam đỏ lửa
Tôi lẻ bước lên đường
***
Sốt rét và đạn bom
Chiến tranh ngày ác liệt
Chiến trường gọi chi viện
Thanh Xuyên bạn lại vào
Cùng chiến hào chia lửa
Mấy năm ròng xa cách
Ta gặp nhau giữa rừng
Thủ trưởng già ôm tôi
Thằng Thái Bình đó ư!
Mắt rưng rưng xúc động
“Mày còn nhớ Chính không?
Nó bị thương nặng lắm…”
“Bạn thân mà thủ trưởng!”
Bước vào hầm thăm Chính
Hai đứa vẫn nhận nhau
“Sao mày lại vô đây?
Gặp tao làm gì nữa!
Chắc không về được đâu,
Cho mày đổi lương khô
Lấy em gái tao rồi…”
Trong thời khắc sinh tử
Ai hiểu nỗi đau này?!
Tôi chỉ biết lặng yên
Nắm chặt tay đồng đội
Anh thều thào khẽ nói
“Tao đi đây Hiền nhé…”
Lệ ướt nhòe tay áo
Máu chảy đầm bờ vai
Chiến tranh là như thế!
Hơn 40 năm bạn mất
Đồn số 5 còn đó
Suối Đắc Đam vẫn chảy
Bạn về với đất mẹ
Tôi vẫn ở phương Nam
Vượt qua ngàn cây số
Nay trở lại thăm anh
Nơi miền quê Quan Họ
Thoang thoảng nén hương thơm
Bên liền anh, liền chị
Ca bài ca người lính
Vang mãi khúc quân hành
Vĩnh biệt người đồng đội
Lòng xót thương vô bờ.
Với tôi, đây không chỉ là câu chuyện của riêng những người lính mà là sự hy sinh cao cả và giá trị của tình đồng đội thiêng liêng được tôi luyện trong khói lửa chiến tranh. Những ký ức ấy sẽ như lời nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau luôn biết trân quý và sống xứng đáng với những hy sinh của các thế hệ cha anh.
