Bảo tàng Lâm Đồng | Lam Dong Museum

Di tích khảo cổ Cát Tiên và Vườn quốc gia Cát Tiên - hai điểm đến độc đáo, giàu tiềm năng trong phát triển du lịch kết hợp giữa sinh thái và văn hóa - lịch sử

Di tích khảo cổ Cát Tiên (DTKCCT) và Vườn quốc gia Cát Tiên (VQGCT), trong tên gọi có cùng một địa danh, nhưng lại nằm trên địa bàn hai tỉnh khác nhau, ngăn cách bởi sông Đồng Nai, dòng sông nội địa dài nhất Việt Nam. Việc tăng cường kết nối giữa hai nơi này không chỉ mở ra hướng phát triển bền vững cho ngành du lịch địa phương, mà còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản thiên nhiên và văn hóa dân tộc.

Vườn quốc gia Cát Tiên

Di tích khảo cổ Cát Tiên - bí ẩn nền văn hóa cổ

Nằm về phía bờ bắc sông Đồng Nai là DTKCCT, thuộc huyện Cát Tiên (cũ), nay là huyện Đạ Huoai, tỉnh Lâm Đồng. Đây là quần thể đền tháp cổ có niên đại từ thế kỷ VII - X sau công nguyên, được phát hiện vào những năm 80 của thế kỷ trước. Nơi đây là trung tâm sinh hoạt tôn giáo của người xưa và chịu ảnh hưởng của Hindu giáo. Qua chín đợt khai quật lớn nhỏ khác nhau, các nhà khảo cổ đã phát hiện hàng ngàn hiện vật, trong đó nổi bật là ngẫu tượng Linga - Yoni, các tượng thần và các mảnh vàng khắc hình các vị thần Brahman, Vishnu, Sihva,… Di tích không chỉ có giá trị về mặt khảo cổ học, mà còn mở ra cánh cửa khám phá quá khứ huy hoàng của vùng đất này.

Du khách tham quan bộ Linga - Yoni tại DTKCCT

Phía bờ nam sông Đồng Nai, VQGCT nằm trên địa bàn ba tỉnh Đồng Nai, Lâm Đồng và Bình Phước. Đây là một trong những khu rừng nhiệt đới tiêu biểu và phong phú nhất Việt Nam. Nơi đây nổi tiếng với hệ sinh thái rừng nguyên sinh đa dạng, với 1.655 loài thực vật, 1.730 loài động vật, là nơi cư trú của nhiều loài động - thực vật quý hiếm như bò tót, voọc chà vá chân đen, gà so cổ hung, cây gõ đỏ,… VQGCT có năm kiểu rừng chính: rừng lá rộng thường xanh, rừng nửa rụng lá, rừng hỗn giao tre nứa, rừng tre thuần loài và vùng đất ngập nước. Đến với VQGCT, du khách sẽ được trải nghiệm các hoạt động như đi bộ xuyên rừng, tham quan trạm cứu hộ động vật, cắm trại trong rừng, hay chèo thuyền trên sông Đồng Nai vào lúc hoàng hôn…

Một điểm đến - ba trải nghiệm

Nằm trong địa bàn huyện Đạ Huoai, cách DTKCCT 80 km là khu du lịch sinh thái Madagui Forest City nổi tiếng với hệ thống rừng nguyên sinh, các hoạt động trải nghiệm như leo núi, chèo thuyền, các trò chơi mạo hiểm… Việc liên kết DTKCCT với khu du lịch Madagui và VQGCT sẽ đưa những nơi này trở thành điểm đến lý tưởng đối với du khách, tạo ra sự đa dạng về sản phẩm du lịch, thu hút cả du khách yêu thích thiên nhiên và văn hóa - lịch sử.

Hội nghị xúc tiến du lịch và giới thiệu điểm đến

Việc kết nối các điểm du lịch không những phát huy huy giá trị cho các điểm đến mà còn tạo ra sức hấp dẫn tổng thể cho du lịch khu vực. Từ ba điểm du lịch này, các công ty lữ hành có thể giúp du khách có những trải nghiệm thú vị như: Buổi sáng tham quan DTKCCT, buổi chiều và tối khám phá VQGCT, trải nghiệm xem thú đêm…; ngày hôm sau, di chuyển đến Madagui để tham gia các hoạt động mạo hiểm và thư giãn trước khi kết thúc hành trình.

Sự phong phú trong các loại hình du lịch sẽ tạo sức hấp dẫn đối với khách tham quan. Với những người yêu thích lịch sử - văn hóa, thì DTKCCT là điểm đến hấp dẫn; còn với du khách thích du lịch sinh thái và phiêu lưu mạo hiểm thì khu du lịch Madagui, VQGCT là điểm đến không thể bỏ lỡ. Sự kết hợp này tạo ra một hành trình đa dạng, giúp thu hút nhiều đối tượng du khách ở các độ tuổi và có sở thích khác nhau, đặc biệt là gia đình, nhóm bạn trẻ, hoặc các đoàn nghiên cứu, trường học.

Khi phát triển du lịch liên kết, các cộng đồng địa phương xung quanh DTKCCT, VQGCT và khu du lịch Madagui sẽ có cơ hội tham gia vào chuỗi giá trị du lịch. Họ có thể cung cấp dịch vụ homestay, hướng dẫn viên địa phương, hoặc kinh doanh các sản phẩm đặc sản, thủ công mỹ nghệ, mở ra cơ hội nghề nghiệp, góp phần nâng cao đời sống của người dân nơi đây. Đặc biệt, điều này còn giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về việc bảo tồn di tích và tài nguyên thiên nhiên, tạo sinh kế bền vững cho họ.

Hiện nay, Công ty du lịch Cào Cào Adventures đã tổ chức thành công tour kết nối VQGCT và DTKCCT. Đó là tour đạp xe xuyên rừng, với điểm xuất phát từ VQGCT và điểm dừng chân tại DTKCCT. Tuyến du lịch này giúp du khách vừa được hòa mình vào không khí trong lành, ngắm các loài cây rừng với sức sống mạnh mẽ, đồng thời được chiêm ngưỡng những đền thờ cổ trường tồn theo thời gian…

Việc kết nối hai điểm đến đã tạo ra những bước tiến ban đầu thông qua công tác truyền thông, như lắp đặt pano quảng bá tại hai địa điểm, cung cấp ấn phẩm và tờ gấp giới thiệu cho du khách. Đặc biệt, VQGCT đã đưa vào hoạt động Nhà diễn giải môi trường - nơi giúp khách tham quan hiểu rõ hơn về hệ sinh thái cũng như giá trị văn hóa đặc trưng của vùng đất này.

Hiện nay, do sông Đồng Nai ngăn cách, việc di chuyển còn nhiều khó khăn, chủ yếu bằng đường vòng hoặc phà nhỏ. Tuy nhiên, điều này cũng mở ra cơ hội phát triển loại hình du lịch sinh thái sông nước - vừa khám phá, vừa nghiên cứu, trải nghiệm.

Một hành trình lý tưởng có thể bắt đầu từ VQGCT, tiếp đó là vượt sông bằng thuyền gỗ hoặc cầu treo để đến với DTKCCT, nơi du khách được đắm mình trong không gian linh thiêng và cổ kính. Các tour liên kết, như “xe đạp xuyên rừng - tham quan di tích”, “du lịch sông nước - đền tháp”, hoặc “combo rừng - sông - đền tháp”… là những sản phẩm du lịch mới mẻ, khác biệt so với các tour truyền thống hiện nay. Đồng thời, việc đầu tư hạ tầng giao thông, bến bãi, dịch vụ du lịch hai bên bờ, và quảng bá thương hiệu du lịch “Cát Tiên” là những yếu tố then chốt để thúc đẩy sự kết nối bền vững.

Kết nối VQGCT và DTKCCT không chỉ là bài toán giao thông, mà còn là chiến lược phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản. Đây là cơ hội để xây dựng một điểm đến hấp dẫn, nơi con người được hòa mình vào thiên nhiên, chìm đắm trong màu xanh cây lá, ngắm nhìn những đền tháp xưa cổ, mà hoài vọng về một miền đất trù phú, hưng thịnh từ ngàn xưa đã từng tồn tại nơi này.

Liên kết DTKCCT với khu du lịch Madagui và VQGCT là một chiến lược mang tính bền vững, không chỉ giúp phát huy giá trị của từng điểm đến, mà còn nâng cao sức hấp dẫn tổng thể của khu vực. Nơi đây có rừng, có suối, có sông, có thác, có đền tháp xưa cổ…, đều là những nét đẹp nguyên sơ của tạo hóa. Qua những trải nghiệm này, trong lòng du khách sẽ lắng đọng mãi tiếng vọng trầm hùng của lịch sử. Để rồi khi khép lại hành trình, trong trái tim mỗi người sẽ lưu giữ một Cát Tiên đa sắc, vừa hùng vĩ, vừa trầm mặc, vừa hiện hữu, vừa huyền bí. Bước chân rời đi, nhưng dư âm về một vùng đất thiêng, nơi di sản và thiên nhiên hòa quyện làm một sẽ còn ngân vang mãi trong ký ức, thôi thúc họ trở lại để tiếp tục khám phá những tầng sâu văn hóa và vẻ đẹp bất tận mà Cát Tiên vẫn đang ẩn giấu.

Nguyễn Văn Tiến