Bảo tàng Lâm Đồng | Lam Dong Museum

Đến cung Nam Phương Hoàng hậu, tìm hiểu về năm hoàng tử và công chúa

Đến với Bảo tàng Lâm Đồng - một điểm đến ấn tượng và ý nghĩa tại Đà Lạt, công chúng sẽ có dịp tham cung Nam Phương Hoàng hậu, nơi lưu giữ và trưng bày những hiện vật, tư liệu quý về Nam Phương Hoàng hậu và gia đình của bà. Tại đây, quý khách sẽ được tìm hiểu về năm người con của Hoàng hậu Nam Phương.

Hoàng hậu Nam Phương cùng năm người con

Thông qua các tư liệu, hiện vật, hình ảnh được Bảo tàng Lâm Đông trưng bày tại cung Nam Phương Hoàng hậu (tức dinh Nguyễn Hữu Hào), quý khách sẽ có dịp biết thêm nhiều thông tin hữu ích. Nam Phương Hoàng hậu tên thật là Nguyễn Hữu Thị Lan, bà là con gái của ông bà Nguyễn Hữu Hào và Lê Thị Bình, một gia đình đại điền chủ giàu có ở xứ Nam Kỳ trong những năm đầu thế kỷ XX.

Vào năm 1934, hôn lễ của Vua Bảo Đại và Nguyễn Hữu Thị Lan đã diễn ra long trọng tại điện Kiến Trung, với sự tham dự của hoàng tộc triều Nguyễn, trong niềm hân hoan của người dân kinh đô Huế. Trong quãng đời sinh sống với Vua Bảo Đại, Nam Phương Hoàng hậu đã hạ sinh 2 hoàng tử và 3 công chúa.

Năm người con của Nam Phương Hoàng hậu

Sau 2 năm kết hôn với Vua Bảo Đại, Nam Phương Hoàng hậu đã hạ sinh người con trai đầu lòng là Nguyễn Phúc Bảo Long, tại điện Kiến Trung, vào ngày 04/01/1936. Ngay lúc đó, người dân kinh thành Huế đã nghe thấy 7 tiếng súng thần công báo tin vui Hoàng hậu hạ sinh Hoàng tử. Tất cả trẻ em sinh cùng ngày 04/01/1936 với Hoàng tử Bảo Long đều được triều đình nhà Nguyễn tặng áo và sữa. Năm 1939, khi Hoàng tử Bảo Long 3 tuổi đã được Vua Bảo Đại phong làm Đông cung Hoàng thái tử.

Thái tử Bảo Long lúc nhỏ

Vào ngày 30/8/1945, Vua Bảo Đại tuyên bố thoái vị, Nam Phương Hoàng hậu cùng các con dọn về sinh sống tại cung điện mùa hè (cung An Định). Năm 1947, Nam Phương Hoàng hậu cùng các con chuyển qua Pháp để sinh sống.

Theo một số tư liệu, từ lúc 4 tuổi đến khi sang Pháp sinh sống, Thái tử Bảo Long học tại trường D’Adran (nay là Trường Tiểu học Lê Qúy Đôn), Đà Lạt. Khi sang Pháp, Nam Phương Hoàng hậu cho Bảo Long học tại các trường học nổi tiếng của Pháp. Ông từng học ngành Luật, Khoa học Chính trị. Năm 1954, Bảo Long chính thức gia nhập quân đội quốc gia Pháp. Ông học tại trường võ bị quốc gia Pháp, sau khi ra trường được đưa sang Algerie để làm nhiệm vụ và được phong cấp hàm Đại úy. Năm 1968, ông giải ngũ về làm nhân viên ngân hàng của gia đình bên ngoại. Theo một số thông tin, Thái tử Bảo Long không có vợ con, trong những năm cuối đời, ông sống với một bà góa phụ người Pháp, tên là Isabel Ebey và làm nghề trang trí nội thất. Ngày 28/7/2007, Thái tử Bảo Long qua đời tại bệnh viện ở thành phố Sens, nước Pháp, thọ 71 tuổi. Không có người thừa kế, nên Hoàng tử Bảo Thăng là người em út của ông được tiếp nhận toàn bộ tài sản do ông để lại.

Nam Phương Hoàng hậu cùng Công chúa Phương Dung và Hoàng tử Bảo Thăng, ảnh chụp tại mặt tiền Cung Nam Phương Hoàng hậu (dinh Nguyễn Hữu Hào)

Người con thứ hai là Công chúa Nguyễn Phúc Phương Mai, bà sinh ngày 01/8/1937 tại Đà Lạt. Bà là Hoàng trưởng nữ của Vua Bảo Đại và Nam Phương Hoàng hậu. Năm 1947, Nam Phương Hoàng hậu rời Việt Nam cùng 5 người con đến sống tại lâu đài thuộc Cannes, nước Pháp. Nam Phương Hoàng hậu cho Công chúa Nguyễn Phúc Phương Mai học tại một trường tư thục Công giáo. Năm 1971, Công chúa Phương Mai kết hôn với Pietro Badoglio, doanh nhân người Ý, cháu nội Thủ tướng thứ 28 của Ý và có với nhau 2 người con (1 trai, 1 gái). Công chúa Phương Mai qua đời vào ngày 16/01/2021, thọ 83 tuổi.

Người con thứ ba là Công chúa Nguyễn Phúc Phương Liên, bà sinh ngày 03/11/1938 tại Đà Lạt. Thời gian sống ở nước Pháp, Công chúa Phương Liên học cùng trường với chị gái Phương Mai. Sau khi tốt nghiệp tú tài toàn phần, bà trở thành một viên chức ngân hàng. Công chúa Phương Liên được cho là người con giống Nam Phương Hoàng hậu nhất, không chỉ về nhan sắc mà còn cả về tính cách. Năm 1962, Phương Liên kết hôn với Bernard Soulan, đồng nghiệp của cô. Đám cưới của Công chúa Phương Liên được tổ chức tại gia trang ở Chabrignac, nơi gia đình Nam Phương Hoàng hậu cư ngụ. Đám cưới của Phương Liên có sự tham gia đầy đủ của các thành viên trong gia đình. Công chúa Phương Liên có 2 người con gái. Hiện nay, Công chúa Phương Liên sống tại Cannes (Pháp) và làm chủ một cơ sở sản xuất rượu nổi tiếng.

Người con thứ tư là Công chúa Nguyễn Phúc Phương Dung, bà sinh ngày 05/02/1942 tại cung An Định, Huế. Cũng như các chị của mình khi ở Pháp, Phương Dung học tại trường tư thục Công giáo và tốt nghiệp tú tài toàn phần. Công chúa Phương Dung trưởng thành trong bối cảnh đặc biệt của gia đình và thời cuộc, bà từng làm nghề giữ trẻ tại Paris. Về sau, Công chúa Phương Dung có chồng là một doanh nhân người Pháp gốc do Thái và có một người con trai. Hiện tại, bà đang sinh sống tại ngoại ô Paris, nước Pháp.

Người con út là Hoàng tử Nguyễn Phúc Bảo Thăng, ông sinh ngày 30/9/1943 tại Đà Lạt và từng học ở trường Collège d'Adran, Đà Lạt. Sau khi theo mẹ sang Pháp vào năm 1947, Ông đã theo học trường Couvent des Oiseaux ở Neuilly-sur Seine. Ông đã trở thành người đứng đầu của hoàng tộc nhà Nguyễn, sau khi Thái tử Bảo Long qua đời. Cũng giống anh trai của mình, Hoàng tử Bảo Thăng không có vợ con, ông sống ở Pháp cho đến khi qua đời tại Paris, vào ngày 15/3/2017, thọ 74 tuổi. Ông được chôn cất cạnh phần mộ của Nam Phương Hoàng hậu, tại Nghĩa trang Công giáo ở Chabrignac.

Nam Phương Hoàng hậu qua đời vào năm 1963, khép lại cuộc đời của một vị hoàng hậu được công chúng đánh giá xứng đáng là bậc “mẫu nghi thiên hạ”, trong một bối cảnh lịch sử đầy biến động. Nam Phương là người phụ nữ có tư tưởng tiến bộ, không chỉ thể hiện trong cuộc sống hằng ngày, mà còn thể hiện qua cách dạy dỗ con cái. Bà đã chọn cách dạy con tự lập, có lối sống khiêm tốn và không ỷ lại vào gia đình. Hiện nay, cung Nam Phương Hoàng hậu là một trong nhưng nơi lưu giữ những tư liệu, hiện vật quý về vị hoàng hậu cuối cùng của triều đại phong kiến Việt Nam, luôn chào đón quý khách đến tham quan, tìm hiểu.

Thùy Linh