Bài viết

Xúc động những trang cảm tưởng ở địa chỉ đỏ Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt

Di tích quốc gia Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt hiện nay đã trở thành một địa chỉ đỏ ý nghĩa trên xứ sở ngàn hoa. Trong Sổ ghi cảm tưởng được đặt trang trọng tại phòng truyền thống Di tích, có rất nhiều cảm xúc và tình cảm tốt đẹp của khách tham quan được lưu lại. Những dòng cảm tưởng của các thế hệ hôm nay thể hiện lòng biết ơn sâu sắc, niềm tự hào về tinh thần yêu nước, truyền thống cách mạng, ý chí quật cường, bất khuất của các thế hệ cha ông trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, tự do, thống nhất đất nước.

Một hành trình về nguồn đến với Di tích quốc gia Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt

Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt do chế độ Việt Nam Cộng hòa thành lập vào đầu năm 1971, để giam giữ hơn 600 tù thiếu nhi yêu nước từ 12 đến 17 tuổi, tập trung từ các nhà tù ở miền Nam Việt Nam. Địch thực hiện đủ mọi hình thức từ dụ dỗ, mua chuộc, đến đàn áp, hành hạ, nhằm thủ tiêu ý chí chiến đấu của lực lượng cách mạng thiếu nhi miền Nam.

Tại nhà lao này, các tù thiếu nhi đã trải qua những ngày tháng gian khổ, thường xuyên chịu cảnh đói rét, thiếu thốn mọi bề và bị địch đánh đập, hành hạ, tra tấn bằng nhiều hình thức dã man. Tuy nhiên, tất cả những thử thách khắc nghiệt đã không làm nhụt ý chí chiến đấu của các chiến sĩ cách mạng nhỏ tuổi. Họ đã đoàn kết, giúp đỡ nhau, chia sẻ những khó khăn, từng bước tổ chức các phong trào đấu tranh ngay tại nhà lao. Chính các tù nhân thiếu nhi bằng tinh thần đấu tranh bất khuất đã làm cho địch từ lúng túng, e sợ đã đi đến thất bại và Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt chính thức xóa sổ vào cuối năm 1973. Với thành tích đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ, tập thể tù chính trị Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt được Chủ tịch nước Cộng hòa XHCN Việt Nam tặng danh hiệu cao quý “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân”, Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di tích quốc gia vào năm 2009.

Giờ đây, Di tích quốc gia Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt đã trở thành địa chỉ đỏ trên xứ sở ngàn hoa, góp phần giáo dục thế hệ trẻ cả nước về truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng, lòng tự hào, tự tôn dân tộc, ý thức trách nhiệm góp phần dựng xây đất nước trong kỷ nguyên mới.

Tính trong quý I/2026, Di tích quốc gia Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt đã đón tiếp hơn 15.000 lượt khách tham quan. Trong đó có nhiều chương trình về nguồn của các đoàn đại biểu thanh thiếu nhi, đoàn viên, đội viên, học sinh các trường học trong và ngoài tỉnh. Với lòng thành kính biết ơn vô hạn công ơn của các anh hùng liệt sĩ, của những chiến sĩ cách mạng nhỏ tuổi sẵn sàng hiến dâng tuổi thanh xuân của mình cho đất nước, nhiều đoàn đã thành kính tổ chức lễ dâng hương, dâng hoa, báo công, các sinh hoạt chính trị và tham quan, tìm hiểu di tích.

Chương trình về nguồn của Trường THCS Đồng Khởi, TP. HCM

Sau những chuyến về nguồn với Di tích quốc gia Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt, nhiều cảm xúc và tình cảm tốt đẹp của khách tham quan đã được lưu lại trong Sổ cảm tưởng. góp phần lan tỏa niềm tự hào về tinh thần yêu nước và ý chí kiên trung, bất khuất, sẵn sàng xả thân vì Tổ quốc của các thế hệ cha ông để giành lại độc lập, tự do cho dân tộc Việt Nam.

Chúng tôi thật sự xúc động khi được đọc lại những dòng cảm tưởng của gia đình cựu tù Thái Đức Mỹ (bí danh: Nguyễn Nhựt), nhân dịp về thăm Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt, nơi người ông kính yêu đã cùng đồng đội đoàn kết, quyết tâm đấu tranh đòi quyền tự do. Sau khi tham quan các phòng giam, xà lim biệt giam, hầm đá, đại diện gia đình đã ghi lại những dòng tâm sự đầy xúc động, tự hào và nỗi nhớ thương về người ông của mình trong sổ ghi cảm tưởng:

“Đà Lạt ngày 26/02/2026,“Hết kháng chiến nếu con còn chưa về, Mẹ ơi vui lên mẹ có đứa con anh hùng”. Hôm nay được đến đây là niềm vinh hạnh khôn xiết của con để bày tỏ lòng biết ơn trước sự hy sinh của các anh hùng tuổi nhỏ nhưng mang chí lớn. Đặc biệt hơn là con được thay mặt gia đình đến thăm lại nơi ông ngoại con - Thái Đức Mỹ (Nguyễn Nhật - Nguyễn Nhựt) bị giam cầm. Ông không hy sinh tại đây nhưng đã đổ không ít máu vì sự tự do. Những di chứng tâm lý để lại không thể xóa nhòa, ông dù hy sinh trong thời bình nhưng những ngày ông còn sống, tâm trí ông không thể bình yên. Con cháu thương nhớ ông”.

Tham quan Di tích quốc gia Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt đã mang lại cho các đảng viên trẻ những cảm xúc mạnh mẽ, hòa quyện giữa lòng khâm phục, sự xúc động trước những sự hy sinh lớn lao, tinh thần đấu tranh kiên cường của các chiến sĩ cách mạng tại Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt. Đảng viên trẻ Mai Nguyễn Bích Trâm - Chi bộ sinh viên 2 trường Đại học Đà Lạt, đã thể hiện tình cảm, niềm tin và trách nhiệm của thế hệ trẻ ngày hôm nay:

“Hôm nay,… được nghe những sự kiện anh hùng của cha ông như mổ bụng chống chào cờ, lên kế hoạch để giết tên cai ngục phản quốc và hành trình vượt ngục đầy gian nan, khôn khéo của các anh hùng. Em cũng được tận mắt xem những mô hình tái hiện cuộc sống của những con người kiên cường, bất khuất, đầy tình yêu nước ở nơi đây. Qua đó em càng biết ơn sự hy sinh quá đỗi lớn lao của ông cha ta ngày trước để em có thể được sống trong hòa bình hiện tại… Qua cuộc tham quan này, em xin được bày tỏ sự kính trọng và ngưỡng mộ trước những hy sinh cao cả ấy. Đồng thời cũng tự rút ra bài học cho bản thân rằng, cuộc sống dù có khó khăn đến đâu thì vẫn phải giữ cho tâm mình tươi sáng, niềm hy vọng về cuộc sống tốt đẹp hơn… phải tin tưởng, bảo vệ và trung thành với đường lối cách mạng của Đảng. Việt Nam Độc lập muôn năm, Hồ Chí Minh muôn năm”.

Di tích quốc gia Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt ngày càng thu hút nhiều công chúng đến tham quan, nghiên cứu, tìm hiểu lịch sử, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng, sẵn sàng đóng góp sức mình cho đất nước đến các thế hệ trẻ. Khó có thể diễn tả hết cảm xúc của khách tham quan khi đặt chân đến Di tích, được nghe hướng dẫn viên kể các câu chuyện về những năm tháng chiến đấu anh dũng của các cựu tù chính trị nơi đây.

Những dòng cảm tưởng thể hiện lòng biết ơn và quyết tâm phấn đấu học tập, rèn luyện của học sinh và các bạn trẻ từ nhiều miền quê:

“Là thế hệ được sống trong thời bình và là nguồn lực nòng cốt tham gia vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Con tên là Ong Hương Hà, học sinh lớp 9 A3 và đoàn thực hành sư phạm tự hào và biết ơn khi có cơ hội được chứng kiến tinh thần bất khuất và kiên cường của những anh hùng đã hy sinh vì một tương lai độc lập và tự do cho dân tộc Việt Nam. Qua lời kể trầm ấm và cảm xúc của người thuyết minh, những giá trị lịch sử quý báu về những anh hùng với tuối đời còn rất trẻ đã khắc sâu vào trái tim của chúng con...” (Ong Hương Hà);

“Một ngày hòa bình thật đẹp. Con đến thăm một nơi lịch sử lưu giữ những đau thương nhưng đầy tự hào của cha chú, các cô những người đã hy sinh thân thể, tính mạng của mình để nguyện giữ những tinh thần yêu nước. Con đã đọc những thông tin vô cùng xúc động khi biết chiến sỹ vào nơi đây từ 12- 17 tuổi, còn quá nhỏ như vậy. cảm ơn sự hy sinh cao cả vì độc lập dân tộc hôm nay. Con và thế hệ con biết ơn vô cùng. Quý lắm sự tự do - hòa bình hiện tại” (Trung Anh);

“Bước vào đây, bản thân tôi- người con đất Việt đang tận hưởng cuộc sống hòa bình ngày nay. Là nhờ sự hy sinh cao cả của các anh hùng thiếu nhi đã nằm xuống. Xin được đặt tay lên trái tim tri ân đến các anh”(Lê Phước Hữu)…

Hay tình cảm, lòng biết ơn và quyết tâm tìm về địa chỉ đỏ của chị Huỳnh Phương Thủy sau khi nghe cô con gái nhỏ kể về hành trình tham quan Di tích quốc gia nhà lao thiếu nhi Đà Lạt đầy ấn tượng:

“Đà Lạt, ngày 9/2/2026, Mình biết đến Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt từ nhiều năm trước nhưng mãi đến khi con gái đi học về và kể đến địa điểm di tích lịch sử này mình mới đến tham quan. Thật sự sợ chiến tranh và biết ơn sâu sắc đến thế hệ cha ông hào hùng thời chống giặc cứu nước. Quá nhiều nước mắt và máu để đổi lấy hòa bình. Hòa bình thật đắt giá và thật đẹp, luôn trân quý tinh thần thép của cha ông ta. Một lần nữa xin cảm ơn các anh hùng đã hy sinh để gìn giữ hòa bình cho đất nước”.

Những nét chữ rất đẹp, nắn nót, cẩn thận và tỉ mỉ như gửi gắm tình cảm và lòng biết ơn sâu sắc đến công lao to lớn của thế hệ cha ông đã đấu tranh anh dũng, vì độc lập, tự do của Tổ quốc của nhiều khách tham quan đã chia sẻ :

“2026 Xuân Bính Ngọ, đến thăm Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt, lòng bồi hồi xúc động nhớ lời Bác Hồ kính yêu: “Thân thể ở trong lao/ Tinh thần ở ngoài lao/ Muốn lên sự nghiệp lớn/ Tinh thần càng phải cao”- nghịch cảnh không thể giam cầm ý chí bất khuất và khát vọng tự do” (Thu trang);

“Thực sự xúc động và ngưỡng mộ tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường, bất khuất của thế hệ cha ông. Thầy trò Trường THCS Hùng Vương – Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng xin thành kính dâng nén hương để tưởng nhớ và bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc với những tấm gương anh hùng đã xả thân vì nền đọc lập, hòa bình cho dân tộc” (Nguyễn Thị Lệ Hồng, GV Trường THCS Hùng Vương - Bảo Lộc).

Về với Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt và tham gia các hoạt động về nguồn tại địa chỉ đỏ trong Tháng thanh niên 2026, nhiều khách tham quan dù đề tên hay không đề tên đã để lại những dòng cảm tưởng xúc động:

“01/3/2026 là một buổi tham quan không có kế hoạch nhưng có nhiều cảm xúc lắng đọng trong lòng. Bỗng khóe mắt hơi cay khi nhìn những tàn tích của chiến tranh và sự đau khổ, bị giam cầm của các chiến sỹ. Biết ơn và tự hào vì là người con của đất nước Việt Nam”;

“Gia đình em gồm 5 người đã được đến tham quan nhà lao thiếu nhi Đà Lạt vào một ngày xuân đẹp trời. Trái ngược với cảnh giam cầm của chiến sỹ nhỏ tuổi anh hùng. Cảm giác biết ơn, trân trọng, ngưỡng mộ tinh thần bất khuất của các chiến sỹ. Đất nước Việt Nam sau những hy sinh của cha anh đã không bị uổng phí. Việt Nam phát triển vươn mình, tự hào mang trong mình dòng máu lạc hồng! Cha anh hãy yên tâm nhé”(Nguyễn Thị Đăng Thanh);

“Lâm Đồng, ngày 10/3 tập thể lớp K76.A09 cao cấp chính trị hệ tập trung tham quan điịa điểm di tích quốc gia và trân trọng những hy sinh của các anh hùng vì hòa bình, độc lập , tự do của dân tộc..”(Nguyễn Duy Hoàn);

“Đà Lạt, ngày 14/3/2026, tập thể lớp 10A1, hôm nay được ghé thăm nơi này, vô cùng biết ơn những anh hùng đã hy sinh để bảo vệ tự do, độc lập cho đất nước” (Đại diện học sinh trường THPT Trần Phú - Đà Lạt);

“Hôm nay 17/3/2026, lớp TCLLCT.K9 Công an tỉnh Lâm Đồng đã đến dâng hương và thăm Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt. Chúng tôi vô cùng xúc động và tự hào về tinh thần đấu tranh kiên cường, bất khuất của các thế hệ cha anh trong công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, đặc biệt là các anh hùng nhỏ tuổi với ý chí bất diệt, là tấm gương cho các thế hệ trẻ học tập, noi gương” (Đại diện lớp TCLLCT.K9).

Lật từng trang sổ cảm tưởng, đọc những dòng cảm xúc lưu lại của khách tham quan thể hiện lòng biết ơn, sự khâm phục các cô chú cựu tù yêu nước Nhà lao thiếu Nhi Đà Lạt, họ chính là hiện thân của tuổi trẻ yêu nước, một lòng vì Đảng, vì cách mạng. Đọc hết những dòng cảm tưởng đó, chúng tôi, những người trực tiếp làm công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử cách mạng Nhà lao thiếu Nhi Đà Lạt càng thêm tự hào về truyền thống quê hương đất nước, truyền thống cách mạng, lòng biết sâu sắc đến công lao to lớn của bao thế hệ cha ông. Thế hệ trẻ hôm nay càng thêm trân quý giá trị hòa bình và tiếp tục sứ mệnh xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới. Trong thời gian tới, ngoài việc đẩy mạnh các hoạt động giáo dục truyền thống, Di tích quốc gia Nhà lao thiếu Nhi Đà Lạt sẽ xây dựng các hoạt động trải nghiệm cho các em học sinh nhằm tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích giúp các em cảm nhận sâu sắc hơn nữa giá trị của hòa bình ngày hôm nay.

Hà Thị Hạnh