Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng vừa tiếp nhận những bức thư chan chứa tình yêu và lý tưởng cách mạng của một chiến sĩ gửi cho người yêu tại chiến trường Tuyên Đức (nay thuộc tỉnh Lâm Đồng). Những kỷ vật vô giá này được trao tặng ngay trong không khí thiêng liêng của Chiến dịch 500 ngày đêm quy tập hài cốt liệt sĩ trên cả nước.
Kỷ vật là 6 bức thư tay được viết bằng mực xanh trên giấy pelure mỏng nhẹ, cùng tấm thiệp nhỏ tự làm ép theo cánh hoa phượng, của một liệt sĩ từng chiến đấu và hy sinh trên chiến trường Lâm Đồng. Dù thời gian đã làm phai mờ đi ít nhiều nét chữ ngay ngắn năm xưa, nhưng những tâm tư, tình cảm và tinh thần lạc quan yêu nước của người chiến sĩ vẫn vẹn nguyên giá trị.
Trao đổi với chúng tôi, cô Hoài Thu nghẹn ngào nhớ lại: “Vào khoảng đầu năm 1971, tôi và anh Chóe tình cờ gặp nhau trong một lần đi công tác. Giữa khói lửa chiến trường, hai người nảy sinh tình cảm rồi yêu nhau. Ngày ấy, chúng tôi chỉ có một ước vọng duy nhất là hẹn ước đến ngày đất nước thống nhất sẽ nên duyên đôi lứa…”. Thế nhưng, tình yêu thời chiến vốn dĩ chẳng dễ dàng; giữa giai đoạn chiến sự ác liệt, hai người lại công tác ở hai đơn vị khác nhau. Dù khoảng cách địa lý không quá xa, nhưng do đặc thù nhiệm vụ khiến hai người hiếm khi có cơ hội gặp mặt.
Thời điểm đó, cô Thu là chiến sĩ giao liên thuộc Đội Tuyên truyền huyện Lạc Dương; trong khi chú Chóe đóng quân tại khu vực huyện Đơn Dương và Đức Trọng (các địa danh đều ở tỉnh Tuyên Đức cũ, nay thuộc Lâm Đồng). Do không thể thường xuyên gặp mặt, những cánh thư viết vội trên giấy pelure trở thành cầu nối duy nhất của họ. Theo các tuyến đường giao liên và những cái chuyền tay của đồng đội, những trang thư ấm áp đã âm thầm chở che, nuôi dưỡng tình yêu của đôi lính trẻ.
Khi được hỏi về chuyện tình yêu ngày ấy, cô Hoài Thu bồi hồi kể: Cô vốn là người con gái đất Quảng Nam, theo gia đình di cư vào Nam; còn chú Chóe sinh ra và lớn lên tại huyện An Dương, thành phố Hải Phòng. Giữa thời điểm chiến trường miền Nam ác liệt nhất, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, người thanh niên đất cảng đã hăng hái từ biệt quê hương lên đường ra trận. Tại chiến trường, anh từng công tác tại Trung đoàn 810, trước khi chuyển sang Trung đoàn 870 vào năm 1972 với quân hàm Thượng úy, đảm nhận trọng trách Chính trị viên, trực tiếp chiến đấu tại chiến trường Lâm Đồng. Trong mắt cô, chú không chỉ là người rất có trách nhiệm với công việc, với Tổ quốc, mà còn là một người yêu thủy chung, luôn quan tâm, dành trọn tình cảm sắt son cho cô.
Thế nhưng, sự tàn khốc của chiến tranh đã khiến tình yêu của họ mãi mãi dang dở. Ngày 15/6/1972, trong trận tiến công đồn Ngọc Sơn - một cứ điểm của quân đội Việt Nam Cộng hòa, trấn giữ tại chân đèo Phú Sơn (nay thuộc xã Phú Sơn, tỉnh Lâm Đồng), người Chính trị viên trẻ tuổi ấy đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn phơi phới bao ước mơ, hoài bão.
Nhận hung tin giữa thời chiến, nỗi đau quá lớn ập đến khiến mọi thứ xung quanh cô như sụp đổ hoàn toàn. Thế nhưng, nén lại niềm đau thương tột cùng ấy, người con gái kiên trung đã biến mất mát thành hành động. Vì sự nghiệp cách mạng, cô tiếp tục kiên cường chiến đấu, để trả thù cho người yêu và cao hơn cả là góp sức giành độc lập, tự do, thống nhất cho đất nước.
Sau ngày miền Nam giải phóng, đất nước thống nhất, cô được cử đi học y tá tại Thành phố Hồ Chí Minh. Giữa nhịp sống mới của thời bình, những bức thư tay của liệt sĩ Nguyễn Văn Chóe vẫn được cô trân trọng, nâng niu như báu vật cuộc đời, minh chứng của một tình yêu son sắt. Chẳng thể nguôi ngoai hình bóng người thương, người con gái năm ấy đã tự tay làm một tấm thiệp nhỏ, ép vào đó hình cánh hoa phượng vĩ cùng dòng chữ nắn nót: “Nhìn hoa ta nhớ đến người, nhớ mùa hoa phượng nhớ tình đôi ta”. Cánh hoa phượng - biểu tượng thiêng liêng của quê hương Hải Phòng đã ôm trọn một mối tình bất tử với thời gian.
Thời gian trôi qua, hài cốt của liệt sĩ Nguyễn Văn Chóe đã được gia đình đưa về an táng tại quê nhà Hải Phòng. Riêng cô Lê Thị Hoài Thu, sau này lập gia đình và chọn định cư tại phường B'Lao, tỉnh Lâm Đồng. Dù cách trở địa lý, cô vẫn luôn giữ mối liên lạc thường xuyên với gia đình người xưa như những người ruột thịt.
Giờ đây, khi mái đầu đã bạc, tuổi đã cao, người con gái xứ Quảng năm nào canh cánh một nỗi niềm: “Sợ rằng mai này khi về bên kia thế giới đoàn tụ cùng anh, những lá thư kỷ niệm đầy ắp ký ức sẽ bị thất lạc…”.
Sau nhiều đêm suy nghĩ, cô quyết định trao tặng lại những kỷ vật thiêng liêng này cho Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng. Việc gửi gắm những cánh thư thời chiến cho bảo tàng không chỉ để lưu giữ, phát huy giá trị lịch sử cho thế hệ mai sau, mà còn như một lời tri ân sâu sắc gửi đến người đồng đội, người yêu - một minh chứng cho mối tình thủy chung, bất tử giữa mưa bom bão đạn.
Trân trọng những kỷ vật thiêng liêng ấy, Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng sẽ thực hiện tốt công tác bảo quản, lưu giữ cẩn thận và chủ động phát huy giá trị, nhằm giáo dục truyền thống cách mạng và bồi đắp lòng yêu nước cho thế hệ trẻ hôm nay.
Nguyễn Xuân Dũng