Tại không gian trưng bày hiện vật lịch sử của Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng, một lưỡi búa bằng kim loại màu nâu đã ngả màu thời gian (ký hiệu BTLĐ.367/Kl:139) lặng lẽ ghi dấu một thời khắc lịch sử quan trọng của phố thị cao nguyên. Ít ai biết rằng, chiếc búa thô sơ này lại từng là công cụ mở đường quyết định trong cuộc nổi dậy giành chính quyền của nhân dân Đà Lạt vào mùa Thu năm 1945.
Lưỡi búa sắt của liệt sĩ Lưu Văn Dữ (Ký hiệu: BTLĐ.367/Kl:139), trưng bày tại Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng
Tháng 8 năm 1945, hưởng ứng Lời kêu gọi Tổng khởi nghĩa của Chủ tịch Hồ Chí Minh, làn sóng đấu tranh cách mạng nhanh chóng lan rộng khắp tỉnh Lâm Đồng. Tại Đà Lạt, trước làn sóng nổi dậy của các tầng lớp nhân dân, lực lượng đồn trú Nhật và bộ máy chính quyền cũ đã cố thủ tại nhiều điểm then chốt, trong đó có khu vực Sân vận động Đà Lạt. Để ngăn cản bước tiến của quần chúng cách mạng, đối phương đã thiết lập hệ thống rào kẽm gai kiên cố bao quanh khu vực.
Trong giờ phút quyết định, đáp lời gọi của Bác Hồ về việc tận dụng mọi công cụ có trong tay để đấu tranh giành độc lập, ông Lưu Văn Dữ là một người dân Đà lạt trú tại đường Hoàng Diệu đã mang theo chiếc búa rèn thủ công của gia đình xông lên phía trước. Giữa vòng vây và sự kháng cự của đối phương, ông đã dũng cảm dùng chiếc búa này liên tục chặt đứt các lớp dây kẽm gai để mở ra cửa mở quan trọng giúp quần chúng nhân dân ùa vào tước vũ khí của quân Nhật, làm chủ tình hình và góp phần quyết định vào thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa tại Đà Lạt.
Trận đánh hoàn toàn thắng lợi, nhưng ông Lưu Văn Dữ đã anh dũng hy sinh ngay tại chiến trường. Sau ngày ông ngã xuống, chiếc búa kim loại có kích thước dài 15 cm, rộng lưỡi 11 cm này là kỷ vật gắn liền với tinh thần dũng cảm của người liệt sĩ Lưu Văn Dữ. Kỷ vật đã được gia đình trân trọng cất giữ suốt hơn ba thập kỷ tại số 9, đường Hoàng Diệu, Phường 3, Đà Lạt (nay là đường Hoàng Diệu, phường Xuân Hương - Đà Lạt). Đến ngày 7 tháng 12 năm 1978, gia đình đã quyết định trao tặng hiện vật này lại cho Bảo tàng Lâm Đồng với mong muốn câu chuyện về lòng yêu nước và sự hy sinh của ông tiếp tục được lưu truyền.
Hiện vật Lưỡi búa này không chỉ đơn thuần là một công cụ lao động kim khí của thế kỷ trước, mà đã trở thành một minh chứng sinh động cho tinh thần tiến công cách mạng và sự đóng góp trực tiếp của nhân dân Đà Lạt vào thắng lợi chung của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
Huỳnh Đông Nghi