Bước đột phá trong kết nối và bảo tồn di sản
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, gắn với phát huy giá trị di sản trong đời sống hiện đại, việc ra mắt Bản đồ Di sản Lâm Đồng được xem là bước đi thiết thực của Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng. Thay vì cách tiếp cận truyền thống, giờ đây, người dân, các nhà nghiên cứu và du khách chỉ cần một thiết bị kết nối Internet là có thể tra cứu, khám phá hệ thống các địa điểm di sản, bảo tàng, di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh của tỉnh Lâm Đồng một cách trực quan, sinh động.
Bản đồ số Di sản Lâm Đồng được xây dựng với giao diện tương tác hiện đại, dễ sử dụng, cho phép người dùng dễ dàng định vị, tra cứu bản đồ tỉnh Lâm Đồng ở 124 xã, phường, đặc khu. Trên bản đồ số, các di sản trên toàn tỉnh được định vị gắn với tọa độ địa lý, người dùng có thể phóng to, thu nhỏ để khám phá các thông tin liên quan theo từng chuyên đề:
1. Hệ thống bảo tàng và các di tích trực thuộc: Bao gồm thông tin chi tiết về Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng (số 4, đường Hùng Vương, phường Xuân Hương - Đà Lạt); các cơ sở bảo tàng trực thuộc: Bảo tàng Bình Thuận (số 4, đường Bà Triệu, phường Phan Thiết), Bảo tàng Đắk Nông (phường Bắc Gia Nghĩa); Trung tâm Trưng bày văn hóa Chăm (xã Bắc Bình); Di tích quốc gia Nhà Lao thiếu nhi Đà Lạt (số 9A, đường Hồ Xuân Hương, phường Lâm Viên - Đà Lạt), Di tích quốc gia đặc biệt Khảo cổ Cát Tiên (xã Cát Tiên), Di tích Tháp Pô Sah Inư (phường Phú Thủy), Di tích Các địa điểm về phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp của đồng bào M’nông do N’Trang Lơng lãnh đạo (Xã Tuy Đức, tỉnh Lâm Đồng).
2. Phân loại theo loại hình: Ngoài hệ thống bảo tàng và các di tích trực thuộc nói trên, người dùng dễ dàng tra cứu hệ thống bảo tàng ngoài công lập, các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, không gian văn hóa - nghệ thuật khác (đặc biệt là 3 di tích cấp quốc gia đặc biệt, 61 di tích, danh thắng cấp quốc gia và 87 di tích cấp tỉnh).
3. Kho dữ liệu hiện vật và tư liệu: Người dùng sẽ có điều kiện tiếp cận hàng nghìn hiện vật, bộ sưu tập tiêu biểu của các dân tộc tỉnh Lâm Đồng (Mạ, Cơ Ho, Chu Ru, Chăm, M’nông…), cùng các dấu mốc lịch sử, văn hóa đã được số hóa lưu trữ.
Cầu nối lịch sử, văn hóa cho thế hệ số và du lịch thông minh
Việc đưa bản đồ số vào hoạt động không chỉ phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu khoa học và bảo tồn của cơ quan chuyên môn mà còn mở ra một kênh quảng bá du lịch văn hóa vô cùng hiệu quả. Du khách khi đến với tỉnh Lâm Đồng có thể chủ động lập lịch trình tham quan, tìm hiểu câu chuyện đằng sau mỗi hiện vật, kiến trúc, di sản văn hóa thông qua nền tảng số.
Không chỉ dừng lại ở vai trò một công cụ tra cứu địa điểm, Bản đồ Di sản Lâm Đồng được định vị là kênh thông tin số hóa hạ tầng lịch sử, văn hóa, hình thành một hệ sinh thái dữ liệu số vừa rộng mở, vừa chuyên sâu. Điều này có ý nghĩa nhiều mặt:
1. Đối với người dân và du khách: Tìm hiểu di sản, sự kiện, điểm đến để chọn hành trình tham quan, trải nghiệm; tìm kiếm, định vị được di sản văn hóa, sự kiện lịch sử quanh mình để xác định điểm đến phù hợp; tiếp cận các thông tin liên quan, nhất là giá dịch vụ và các chính sách ưu đãi ở từng điểm đến.
2. Đối với cơ quan quản lý: Hỗ trợ tham khảo phân bố di sản, hiện trạng, tiềm năng nguồn lực văn hóa; theo dõi, đánh giá công tác quản lý, phát huy giá trị di sản ở các địa bàn; hỗ trợ bảo tồn và phát huy giá tri di sản, điều phối nguồn lực.
3. Đối với các địa phương, thiết chế văn hóa: Hỗ trợ thêm kênh giới thiệu thông tin chính thống, nhanh chóng; góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng.
4. Đối với doanh nghiệp: Nắm thông tin về phân bố các lĩnh vực công nghiệp văn hóa; nghiên cứu thị trường, lựa chọn địa bàn; tìm kiếm cơ hội đầu tư vào sản phẩm, dịch vụ văn hóa sáng tạo…
Không ngừng hoàn thiện dữ liệu, mở rộng khả năng kết nối
Việc ra mắt mở ra giai đoạn vận hành chính thức và nâng cấp dài hạn cho Bản đồ Di sản Lâm Đồng. Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng sẽ thường xuyên tiếp nhận đóng góp từ cộng đồng và giới chuyên môn để hoàn thiện tính năng, đồng thời đẩy mạnh kết nối cùng các nền tảng số liên quan.
Để Bản đồ Di sản Lâm Đồng phát huy hiệu quả, dữ liệu cập nhật trên nền tảng cần bảo đảm các yêu cầu: chính xác, có nguồn rõ ràng; được cập nhật thường xuyên, phản ánh kịp thời những thay đổi trong thực tiễn; đồng thời có khả năng kết nối và khai thác. Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng kính đề nghị các địa phương, đơn vị trong tỉnh chủ động phối hợp, thường xuyên cập nhật thông tin chính xác, đầy đủ, để tiếp tục hoàn thiện Bản đồ Di sản văn hóa Lâm Đồng.
Với tinh thần “đưa di sản đến gần hơn với công chúng”, Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng kỳ vọng Bản đồ Di sản Lâm Đồng sẽ là điểm khởi đầu cho hành trình khám phá lịch sử, văn hóa trên không gian số; đồng thời là nền tảng quan trọng trong lộ trình xây dựng hệ sinh thái bảo tàng số hiện đại, kết nối và tương tác đa chiều. Thông qua việc không ngừng đổi mới, ứng dụng công nghệ và mở rộng các hình thức trải nghiệm, Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng hướng đến mục tiêu bảo tồn di sản bằng công nghệ, lan tỏa giá trị văn hóa bằng những phương thức mới, góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch bền vững trên địa bàn tỉnh.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, hướng đến hệ sinh thái bảo tàng thông minh
Trong thời gian tới, Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số một cách toàn diện trong các hoạt động chuyên môn, quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Trên nền tảng những kết quả bước đầu đạt được, đơn vị định hướng tiếp tục phát triển, hoàn thiện hệ sinh thái dữ liệu di sản số, từng bước hình thành không gian bảo tàng mở, kết nối và tương tác đa chiều giữa di sản với công chúng.
Đặc biệt, Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng sẽ tiếp tục triển khai, hoàn thiện và đưa vào vận hành Dự án Digital Exhibition CMS (Hệ thống quản lý và tổ chức trưng bày số), hướng đến xây dựng các không gian triển lãm trực tuyến hiện đại, đa dạng về nội dung và hình thức thể hiện. Thông qua nền tảng này, công chúng có thể tham quan, khám phá các không gian trưng bày, tìm hiểu hiện vật, bộ sưu tập và những câu chuyện lịch sử, văn hóa bằng nhiều hình thức trực quan, sinh động; đồng thời tăng cường khả năng tương tác, trải nghiệm và tiếp cận thông tin chuyên sâu mà không bị giới hạn bởi không gian và thời gian.
Cùng với đó, Bảo tàng sẽ nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR), công nghệ 3D và các giải pháp tương tác đa phương tiện nhằm đổi mới phương thức trưng bày, giới thiệu di sản, nâng cao chất lượng phục vụ khách tham quan. Qua đó, từng bước chuyển đổi từ mô hình bảo tàng truyền thống sang mô hình bảo tàng hiện đại, thông minh, lấy công chúng làm trung tâm, lấy dữ liệu số làm nền tảng và công nghệ làm công cụ kết nối.
Định hướng này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản mà còn mở rộng khả năng tiếp cận của công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ; đưa các giá trị lịch sử, văn hóa của tỉnh Lâm Đồng đến gần hơn với người dân trong nước và bạn bè quốc tế. Đây cũng là bước đi quan trọng nhằm xây dựng hình ảnh Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng năng động, hiện đại, chủ động hội nhập trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
