Bảo tàng Lâm Đồng | Lam Dong Museum

  • hinh1.jpg
  • hinh2.jpg
  • hinh3.jpg

Giới thiệu chung

Bảo Tàng Lâm Đồng

Bảo tàng Lâm Đồng là bảo tàng tổng hợp (khảo cứu địa phương), hiện đang lưu giữ trên 15.000 hiện vật với nhiều sưu tập hiện vật độc đáo và quý hiếm. Nội dung trưng bày của Bảo tàng bao gồm các phần chính như:

Lịch sử hình thành

Ngay sau khi đất nước độc lập thống nhất, công tác bảo tồn, bảo tàng ở Lâm Đồng đã được lãnh đạo tỉnh quan tâm. Tháng 8/1975, bộ phận Bảo tồn - Bảo tàng được thành lập, trực thuộc Thành ủy Đà Lạt - với nhiệm vụ sưu tầm, gìn giữ và bảo quản những hiện vật, tư liệu có giá trị lịch sử, văn hóa của tỉnh.

MORE:
Cơ cấu tổ chức Bảo tàng Lâm Đồng

Bảo tàng Lâm Đồng được thành lập từ những ngày đầu giải phóng, trải qua hơn 40 năm hoạt động, các thế hệ cán bộ và nhân viên của bảo tàng luôn nỗ lực phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao. Đội ngũ cán bộ, viên chức không ngừng trưởng thành, lớn mạnh, luôn đảm đương tốt công tác quản lý và chuyên môn nghiệp vụ.
Sau nhiều lần thay đổi về cơ cấu tổ chức, bộ máy hoạt động của bảo tàng ngày càng trở nên hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu đòi hỏi ngày càng cao của xã hội.

Ngày 28/8/2018, UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Quyết định số 1680/QĐ-UBND về việc sáp nhập Ban quản lý di tích Cát Tiên vào Bảo tàng Lâm Đồng. Quyết định đã quy định về chức năng nhiệm vụ, bộ máy tổ chức của Bảo tàng Lâm Đồng dựa trên những đặc thù riêng của tỉnh Lâm Đồng.

  • Sơ đồ tổ chức:

MORE:
Tìm hiểu đôi nét về hình ảnh con Nghê, linh vật của người Việt xưa qua hiện vật trưng bày tại cung Nam Phương Hoàng hậu

Nghê là một linh vật đã xuất hiện trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, từ dân gian đến cung đình, góp phần làm nên một diện mạo tinh thần sống động, lạc quan và rất thân thuộc trong đời sống người Việt. Sự kết hợp giữa yếu tố hư cấu với những biểu trưng dân gian đã khiến cho các nghệ nhân dân gian có thể phát huy tối đa khả năng sáng tạo, góp phần đưa biểu tượng Nghê trong văn hóa Việt Nam lên tầm của một linh vật đặc sắc, mang tâm hồn và bản sắc Việt Nam. Đây chính là một trong những thành tố văn hóa tiêu biểu nhất của nền văn hóa Việt Nam được sáng tạo bởi các nghệ nhân dân gian và cung đình trong lịch sử văn hóa dân tộc. 

Các hình thức ngược đãi tù nhân thiếu nhi tại Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt

Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt, nhà tù độc nhất vô nhị tại Việt Nam và có lẽ chưa từng có trên thế giới. Nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng khi tìm hiểu về nhà lao này đã nhận xét: “Tôi đã đọc nhiều và nghe nhiều chuyện kể về chế độ nhà tù khắc nghiệt dã man của Mỹ ngụy… Điều tôi không ngờ và chắc ít người biết là trong thế giới địa ngục trần gian ấy lại có một loại nhà lao dành cho thiếu nhi…”. Chúng ta có thể thấy “sự khắc nghiệt dã man” được tái hiện sinh động qua hình ảnh, tư liệu, hiện vật và những mô hình phục dựng tại Di tích quốc gia nhà lao thiếu nhi Đà Lạt. Qua đó, chúng ta càng trân trọng công lao to lớn của các thế hệ cha anh để đất nước có được nền độc lập, thống nhất và cuộc sống yên bình hôm nay.

Thần thoại của Ấn Độ về cuộc khuấy biển sữa

Thần thoại của Ấn Độ về sự khuấy động đại dương (khuấy biển sữa) kể lại câu chuyện về các vị thần (chư thiên và á thần), cùng những nghi lễ hiến tế, các linh vật theo triết lý Ấn Độ giáo. Ngày nay, chúng ta có thể thấy nhiều hình ảnh, hiện vật, các kiến trúc đền tháp cổ xưa, hay cả trong nghệ thuật tạo hình hiện đại của các nước Đông Nam Á, trong đó có mô típ trang trí tại các ngôi chùa Khmer ở miền Nam Việt Nam liên quan đến thần thoại này. Tại Di tích quốc gia đặc biệt Khảo cổ Cát Tiên, nơi mà các nhà nghiên cứu cho rằng, từ cách đây hơn ngàn năm từng là vùng thánh địa của các cư dân chịu ảnh hưởng của Ấn Độ giáo, cũng xuất lộ những hình ảnh các vị thần và linh vật liên quan đến thần thoại khuấy biển sữa. Bài tổng hợp tư liệu dưới đây giúp chúng ta cùng tìm hiểu về thần thoại này.

Chương trình giáo dục, trải nghiệm “Giữ gìn nét văn hóa dân gian trong in tranh Đông Hồ” tại Bảo tàng Lâm Đồng

Thực hiện Chương trình “Đẩy mạnh các hoạt động phục vụ học tập suốt đời trong thư viện, bảo tàng, trung tâm văn hóa đến năm 2030” theo Quyết định số 1520/QĐ-TTg, ngày 09/12/2022 của Thủ tướng Chính phủ, ngày 21 tháng 3 năm 2024, Bảo tàng Lâm Đồng phối hợp cùng Trường THCS-THPT Chi Lăng thực hiện chương trình giáo dục trải nghiệm “Giữ gìn nét văn hóa dân gian trong in tranh Đông Hồ”.

Vái nét về hình ảnh nữ thần Lakshmi tại di tích khảo cổ Cát Tiên

Theo sử thi Ramayana của Ấn Độ, nữ thần Lakshmi là vợ của thần Vishnu. Hình ảnh nữ thần thường được thể hiện khá đặc sắc trong tư thế đứng hoặc ngồi trên hoa sen với bốn tay, thể hiện sự có mặt của bà ở khắp bốn hướng không gian, cũng như bốn giai đoạn trong cuộc sống con người: Dhama (bổn phận), Kama (những ham muốn chân thật), Artha (Sự giàu có) và Moksha (sự giải thoát). Các tay nữ thần cầm nhiều bảo vật khác nhau, như hai tay phía trên cầm nụ sen, tay phải bên dưới đặt trên đùi, trong lòng bàn tay giữ một xâu chuỗi hạt, hay một vòng hoa… Trang phục của bà có nhiều màu sắc mang nhiều ý nghĩa, như các màu tối tượng trưng cho đất và sự hòa nhập với thần Vishnu, màu trắng tượng trưng cho sự tinh khiết, màu hồng tượng trưng cho hoa sen, mang tính âm, với sự phồn vinh, phúc lộc, trường thọ và màu vàng thể hiện tấm lòng của người mẹ nhân từ…

Vai trò chính của bà mà phần lớn các tín đồ đều biết chính là vợ thần Vishnu. Bà là mẫu phụ nữ điển hình cho phụ nữ Á Đông, luôn đồng hành với chồng trong mọi hoàn cảnh. Với vai trò là một vị thần bảo tồn và phát triển, thần Vishnu thường hóa thân thành nhiều biến thể khác nhau và ngay lập tức nữ thần Lahskmi cũng có những hóa thân phù hợp. Theo thần phả Purana, nữ thần đã hóa thân làm nàng Padma - hoa sen khi Vishnu làm người lùn Vamana, làm nàng Dharani khi Vishnu đầu thai làm dũng sĩ Rama, làm nàng Rukmini khi Vishnu hóa thân làm mục đồng Krishna… Là nữ thần biểu trưng cho sự giàu có, vật chất, của cải, thực phẩm, danh tiếng và những điều tốt đẹp, nữ thần Lakshmi có tám hình thể khác nhau. Mỗi hình thể biểu trưng cho một chức năng riêng và một trong những hình thể đó là Dhana - Lakshmi. Bà mặc trang phục màu đỏ, có sáu cánh tay, mỗi tay cầm một bảo vật khác nhau như vòng Chakra, con ốc gai, bình nước thánh, bộ cung tên, nụ sen và tay dưới cùng ban phát những đồng tiền vàng đến các tín đồ…

Trên con đường mở rộng ảnh hưởng, làm điểm tựa về mặt tinh thần cho chúng sinh, Hindu giáo đã chọn Di tích khảo cổ Cát Tiên là một trong những điểm dừng chân trên đoạn đường dài về phía đông. Tuy xa xôi cách trở về mặt địa lý nhưng những kiến trúc và hiện vật của Di tích khảo cổ Cát Tiên vẫn mang hơi thở, dáng vóc và tinh thần của Hindu giáo. Tại đây, nữ thần Lakshmi được tạo hình với các đường nét thanh tú, nhẹ nhàng từ khuôn mặt đến vóc dáng và trên tay luôn cầm búp sen hoặc hoa sen đang nở.

Các hiện vật vàng phát hiện tại di tích khảo cổ Cát Tiên thể hiện đa dạng hình ảnh các vị thần, trong đó có nữ thần Lakshmi. Tuy số lượng không nhiều, nhưng mỗi hiện vật thể hiện nội dung nữ thần rất gần gũi. Bài viết này xin giới thiệu các hiện vật vàng thể hiện hình ảnh nữ thần Lakshmi tại hai vị trí sau đây:

Tại Gò 1A có các hiện vật:
- Hiện vật lá vàng G1A-09, thuộc đền thờ 1A. Hiện vật này được dát mỏng, các góc được cắt vê tròn tạo hình elip, thể hiện hình ảnh nữ thần Lakshmi trong tư thế quỳ, mắt nhìn nghiêng, một tay chống xuống đất, một tay cầm hoa sen.


than lakshmi 1
Ảnh chụp hiện vật lá vàng mang số hiệu G1A.09

- Hiện vật lá vàng mang số hiệu G1A-10, các góc vê tròn, thể hiện hình ảnh nữ thần trong tư thế ngồi nhìn thẳng, gương mặt thanh tú, đường nét hài hòa, hai tai đeo đồ trang sức hình thoi, một tay cầm hoa sen giơ cao, một tay chống xuống đất với bàn tay xòe.

than lakshmi 2
Ảnh chụp hiện vật vật lá vàng mang số hiệu G1A.10

- Hiện vật lá vàng mang số hiệu G1A-36, thể hiện hình ảnh nữ thần Lakshmi trong tư thế đứng bằng kỹ thuật dập nổi, được cắt theo đề tài trang trí, tay ôm hai hoa sen.

than lakshmi 3

Ảnh chụp hiện vật lá vàng mang số hiệu G1A-36

Tại Gò 2A có các hiện vật:
- Hiện vật lá vàng (mang ký hiệu 95.CT.G2A.28), thể hiện hình ảnh nữ thần Lakshmi trong tư thế ngồi trên tòa sen, hai tay cầm hai hoa sen giơ cao.

than lakshmi 4
Ảnh chụp hiện vật lá vàng mang ký hiệu G2A-28

- Hiện vật lá vàng mang ký hiệu G2A.29, thể hiện hình ảnh nữ thần Lakshmi trong tư thế ngồi quỳ, một tay cầm hoa sen giơ cao, một tay buông dọc theo thân.

than lakshmi 5

Ảnh chụp hiện vật lá vàng mang số hiệu G2A-29

Nhìn chung, hình ảnh nữ thần Lakshmi tại di tích khảo cổ Cát Tiên được thể hiện trên các lá vàng với hai kỹ thuật chính là dập nổi và khắc miết. Các hiện vật được cắt theo đề tài trang trí hoặc cắt dạng hình vuông. Bố cục hình ảnh cân đối, hài hòa, với các đường nét thanh thoát, nhẹ nhàng, các chi tiết thể hiện khá rõ nét. Hình ảnh nữ thần Lakshmi được thể hiện ngồi trên hoa sen đang nở hoặc tay cầm hoa sen, búp sen. Số lượng hiện vật tuy không nhiều, nhưng hình ảnh thể hiện đa dạng với các tư thế khác nhau như ngồi, đứng hoặc quỳ, gương mặt tròn đầy, phúc hậu.

Hiện nay, tại nhà trưng bày di tích khảo cổ Cát Tiên đang trưng bày các hiện vật tiêu biểu của di tích, trong đó có các hiện vật vàng thể hiện hình ảnh nữ thần Lakshmi khá đặc sắc. Đến với Di tích quốc gia đặc biệt Khảo cổ Cát Tiên, quý khách sẽ có dịp chiêm ngưỡng hệ thống hiện vật độc đáo, phế tích đền tháp kỳ bí của một khu Thánh địa, để cùng tìm hiểu, khám phá về Hindu giáo, đặc biệt là về lịch sử, văn hóa, vùng đất và con người Cát Tiên trong quá khứ và hiện tại.

Anh Phương